Tilburg

BEZOEK MARETAKKENKWEKERIJ MOERGESTEL, 19 NOVEMBER

Er hangt veel mystiek rondom de maretak, ook wel mistletoe genoemd. Zo staat de tak voor vruchtbaarheid en nieuw leven omdat deze altijd groen blijft en bessen draagt. Als je onder een maretak staat mag je gekust worden…! Groeide de maretak vroeger in een eik dan mocht het een Heilige Eik genoemd worden. In de strips van Asterix en Obelix wordt er toverdrank van gemaakt voor onoverwinnelijkheid.
Na een ronduit regenachtige week komen op zondagochtend 19 november, met een heerlijk zonnetje, 25 geïnteresseerden naar de Maretakkenkwekerij van Michiel en Suzanne. Naast de oude boerderij bevindt zich een grote schuur waarvan een klein deel is ingericht voor ontvangst met koffie en thee maar de schuur doet tevens dienst als winkeltje annex workshopruimte.
Michiel, die in 1999 zijn hoveniersopleiding had afgerond, besloot enkele jaren geleden om een eigen kwekerij voor maretakken op te zetten, samen met Suzanne. Het waren ook net de Coronajaren en dat thuis werken beviel goed. Langzaamaan is het aantal soorten bomen uitgebreid en werd ook het terrein groter door een perceel van de buurman te kopen. Via de eigen website en door artikelen in vakbladen zoals ‘De tuin in 4 seizoenen’, werkt de bekendheid als een inktvlek. Staande in een kring geeft Michiel ons uitleg over de maretak (Viscum album) ook wel mistletoe genoemd, het is een half parasiet die leeft op een gastheer, in de meeste gevallen hier op een appelboom. In de lente verschijnen er bloemetjes aan de plant; via insecten en de wind komt het stuifmeel van de mannelijke plant op de vrouwelijke, maar alleen aan de vrouwelijke plant komen later de witte bessen met de zaadjes. Het eerste jaar leeft het organisme als een epifyt door voedingsstoffen, zoals vocht, uit de lucht te halen. De wetenschappelijke naam wijst op de kleverige inhoud van de witte bessen, waar vroeger lijmstof uit werd gehaald om vogels mee te vangen. De maretak wordt dan ook wel vogellijm genoemd. Vogels, voornamelijk lijsters, zorgen er voor dat het zaadje in de bes via de snavel of via vogelpoep op een tak terecht komt en zich daar vast hecht in het 1e jaar. Pas in het 2e jaar kiemt het zaadje, waarna de groei langzaam op gang komt. Elk jaar slechts één vertakking!
Al wandelend over de kwekerij, in twee groepen, zien we diverse soorten appelbomen met in de oksel van de takken soms het minuscule beginsel van een maretak. Op het terrein zien we verder nog een knoflookveldje, een kruiden- en moestuin en zelfs twaalf bijenvolken waar de honing van wordt verwerkt en verkocht. Alles wordt op biologische wijze geteeld, maar zonder certificering. Met alle extra’s naast de maretakken lukt het om met hun gezin van het bedrijf te leven. Sommige deelnemers bezoeken nog even de winkel voor wat honing of een eerste mistletoe takje. We sluiten de ochtend af met een kort dankwoord voor onze vroege ontvangst en rondleiding en kunnen terugkijken op een geslaagde interessante  activiteit.   Cees van Abeel

WANDELING DOOR HET BEEKDAL VAN DE KLEINE BEERZE

Groei & Bloei Tilburg was op 16 december te gast in het Dorp aan de Beek Vessem! Brabant kent vele verborgen geheimen in het landschap, toch zijn er maar weinig zo goed bewaard als het dal van de Kleine Beerze. In de afgelopen jaren is er hard gewerkt aan de herinrichting van het beekdal om de natuur en het watersysteem betere kansen te geven. Met dat project kwam er een heel nieuw wandelgebied tot stand. Groei & Bloei Tilburg had de primeur met deze winterwandeling met gebiedskenners Monique Leesberg en Ria Bernards! Deze gepassioneerde dames gidsten ons door het stroomgebied van de kleine Beerze, die sinds drie jaar weer meandert.
Waar het voorheen vooral zaak was om water snel af te voeren, is het tegenwoordig van belang om het langer vast te houden.
We zagen in het landschap dat het nieuwe stroomgebied is afgegraven en ongeveer 75 centimeter lager ligt dan voorheen. Bij hoge waterstanden functioneert dit deel als uiterwaarde, hier meandert de kleine Beerze doorheen.
Een nieuw beekdal in wording! Monique en Ria zijn nauw betrokken bij de transitie van dit beekdal en schreven er zelfs een mooi boek over: zie hiervoor www.levendebeerze.nl.
Onderweg passeerden we de Dorpsmoestuin, waar vrijwilliger Noud Janssen met een grote club
collegavrijwilligers werkt in de perma-moestuin, het voedselbos en de verderop gelegen oeverzwaluwmuur. Door jaarlijks basisschoolleerlingen uit het dorp bij de moestuin te betrekken, heeft ook dit project een verbindende functie in Vessem. Vanwege de overvloedige regenval in het najaar van 2023, werd onze route enigszins aangepast en kwamen we met droge voeten terug bij de Jacobushoeve voor een gezellige nazit.
Een zeer geslaagde winterwandeling! Dit gebied is volop in ontwikkeling en er gaat vast nog veel moois plaatsvinden met de passie en het enthousiasme dat wij vandaag ervoeren! Zeker de moeite waard om in een ander jaargetijde nog eens naar Vessem af te reizen voor een mooi wandel- en of fietstochtje!   Arianne Verhoeve

‘FRUITHOUT SNOEIEN’ IN OISTERWIJK OP 13 JANUARI, LEERZAAM EN GEZELLIG!

Op deze frisse, maar droge zaterdag was er weer volop belangstelling voor de workshops ‘Fruithout snoeien’ van gepassioneerd bomenkenner Wim van de Sande. Zowel de ochtend- als de middaggroep was volgeboekt!
Zoals je hierboven op de foto’s kunt zien, werden de bomen eerst heel goed bestudeerd, om tot een plan van aanpak te komen. Het snoeien van fruitbomen is eigenlijk helemaal niet nodig voor de boom. Een wild appelboompje draagt immers ook veel vrucht, maar wel héle kleintjes. De fruitbomen waar we het hier over hebben zijn geënte exemplaren en worden gesnoeid omdat we voldoende mooi fruit willen oogsten.

Werkwijze:
Wat wil je bereiken met snoei? Welke vorm wil je uiteindelijk bereiken? Bepaal eerst wát gesnoeid mag worden en denk van groot naar klein. Bij de jonge boompjes legde Wim uit welke takken als gesteltakken gaan fungeren. Dat gaat de latere vorm van de boom bepalen. Voldoende licht en lucht in de kruin is van belang voor een goede opbrengst. Uit de oude fruitbomen werden een paar dikke takken weggezaagd.

Interessante weetjes snoeicursus:

  • Vijgen verdragen heel goed snoei. Je kunt ze bijvoorbeeld leiden, knotten en als meerstammige struik laten groeien. Er zijn verschillende soorten (groot en klein), dus let daar op bij aanschaf.
  • Ribes (zoals rode en kruisbes) verdraagt goed snoei. Is de struik tot een wilde warboel uitgegroeid, dan is dat met verjongingsnoei op te lossen. Wim legde ons uit hoe je fasegewijs drie gesteltakken verticaal kunt leiden aan een paal. Door de bessenstruik als pilaartje op te kweken, neemt de plant minder ruimte in én is het plukken van vooral de stekelige kruisbessen een leuker klusje!
  • Cydonia (kweepeer) is een moeilijke boom qua snoei. Wim raadt aan om deze verschillende keren per jaar een beetje te snoeien.
  • Groeien er na jaren nog steeds geen vruchten aan je fruitboom? Dan kan het zijn dat het gaat om een uitgroeisel van de wilde onderstam.
  •  Het binnenste deel van een tak of stam van bomen en heesters is dood; het leven zit in de hout- en bastvaten, dus aan de buitenkant.
  • Snoei nooit door de takkraag (afgrendelingszone).
  • Omdat je een fruitboom slechts één keer in zijn bomenleven rigoureus mag snoeien, is het belangrijk om bij achterstallig onderhoud de snoei fasegewijs en verspreid over meerdere jaren uit te voeren. Én je plan vast te houden.

Kortom; snoeien met beleid is nog best ingewikkeld en in de praktijk het beste te leren.    Arianne Verhoeven